KOTA KINABALU: Lembu baka tompok tempatan yang dibangunkan Jabatan Perkhidmatan Veterinar (DVS) Sabah berpotensi mempunyai nilai komersial tinggi dan menjadi tarikan baharu kepada golongan muda untuk menceburi industri ternakan.
Menteri Pertanian, Perikanan dan Industri Makanan, Datuk Jamawi Jaafar berkata, baka berkenaan mempunyai ciri unik termasuk lebih jinak, tidak agresif, bertompok serta mempunyai mata putih, selain saiznya yang tidak terlalu besar.
“Ini adalah antara spesies yang dibangunkan oleh Jabatan Perkhidmatan Veterinar Sabah dan mempunyai sifat-sifat yang kita lihat tadi. Ia lebih manja, mempunyai mata putih dan bentuk badan yang lebih menarik, tidak terlalu besar.
“Jadi bolehlah menarik orang-orang muda untuk menternak spesies seperti ini. Ia bukan sahaja sebagai hobi, tetapi satu masa nanti boleh memberikan hasil yang lebih baik,” katanya ketika ditemui media pada sambutan 50 tahun DVS Sabah di sini hari ini.
Jamawi berkata, beliau yakin sekiranya baka berkenaan dapat dikembangkan, ia mampu mempunyai nilai lebih tinggi berbanding lembu daripada spesies biasa kerana mempunyai ciri-ciri yang unik.
“Potensi komersial dia besar,” katanya sambil memaklumkan nama baka berkenaan ialah lembu tompok dan ia merupakan baka tempatan.
Dalam pada itu, Jamawi berkata, Kerajaan Negeri sedang mengambil beberapa pendekatan baharu bagi membangunkan industri ternakan, termasuk mengaktifkan semula padang-padang ragut di pelbagai daerah.
Katanya, langkah itu penting bagi menangani masalah haiwan berkeliaran, selain meningkatkan kualiti makanan ternakan menerusi padang ragut yang dinaik taraf dengan pagar baharu dan rumput berkualiti.
“Kita akan mengaktifkan semula padang-padang ragut yang ada di pelbagai daerah Negeri Sabah kerana kita faham masalah binatang berkeliaran dan juga masalah-masalah lain yang timbul.
“Sekiranya kita dapat menaik taraf padang-padang ragut ini dengan pagar yang baharu dan rumput yang lebih berkualiti, kita akan dapat mengatasi masalah binatang berkeliaran.
“Dalam masa yang sama, kita dapat membekalkan kepada penternak jenis yang lebih berkualiti dan mempunyai potensi daging yang lebih bagus pada masa akan datang,” katanya.
Jamawi berkata, Sabah mempunyai kira-kira 139 padang ragut dengan kapasiti sekitar 30,000 ekor lembu, namun sebahagiannya terbiar dan pagar yang rosak menyebabkan haiwan berkeliaran di jalan raya.
Beliau berkata, Kerajaan turut mahu menggantikan lembu generasi lama yang sudah kurang produktif dengan baka baharu bagi meningkatkan kualiti ternakan.
“Dulu ada binatang tetapi kualitinya sudah generasi ke-10 atau ke-11 dan tidak produktif. Jadi kita ganti dengan baka yang baharu.
“Bila baka yang baharu ini setiap tahun turun anak, mereka akan lebih bersemangat untuk menjaganya,” katanya.
Menurutnya, baru-baru ini beliau bersama pegawai berkaitan turut ke Australia bagi memilih kira-kira 2,800 ekor ternakan berkualiti meliputi lembu pedaging, lembu tenusu dan kambing.
Katanya, pemilihan dibuat bersama pegawai DVS bagi memastikan ternakan yang dibawa masuk memenuhi kualiti yang diharapkan penternak Sabah.
“Kita mahu bukan sahaja industri ini berkembang maju, tetapi kita mahu ia bertambah,” katanya.
Jamawi berkata, berdasarkan pemerhatiannya dalam tempoh 10 tahun lalu, populasi lembu Sabah terus berkurangan walaupun Kerajaan saban tahun membawa masuk lembu berkualiti.
Katanya, keadaan itu mungkin berpunca daripada amalan atau kekurangan dalam prosedur tertentu, menyebabkan pendekatan baharu diperkenalkan mulai tahun ini.
Beliau berkata, skim pemberian lembu kini akan menggunakan sistem deposit, menggantikan pendekatan pemberian anak atau bayaran balik anak lembu.
“Siapa-siapa yang kita berikan lembu ini, sekurang-kurangnya mereka meletakkan bon 10 peratus daripada nilai pasaran lembu tersebut.
“Apabila ia telah berkembang, selepas tiga tahun barulah kita kembalikan bon tersebut. Yang penting mereka jaga sebaiknya,” katanya.
Beliau berkata, sekiranya dalam tempoh tiga tahun ternakan tidak dijaga dengan baik atau dijual, bon berkenaan akan hangus mengikut prosedur yang ditetapkan.
Katanya, pendekatan itu diharap memastikan lembu yang dibawa masuk dari luar negara terus menghasilkan anak yang berkualiti.
“Saya diberi faham bahawa satu ekor lembu akan dapat memberikan lebih kurang tujuh generasi yang memungkinkan kualiti yang sama berdasarkan kepada induk yang telah kita pilih,” katanya.
Mengenai kelayakan mendapatkan skim berkenaan, Jamawi berkata, terdapat skim untuk penternak menggunakan padang ragut, termasuk skim yang dikenali sebagai Skim 50.
Katanya, pemohon boleh membuat permohonan melalui pejabat daerah dan DVS di peringkat daerah, sebelum pemilihan dibuat untuk golongan berpendapatan rendah (BOP) dan kumpulan sasaran lain bagi membantu meningkatkan pendapatan mereka.
“Selepas dipilih di peringkat daerah, ia dikembangkan kepada induk, kemudian kita membekalkan satu penerima dengan satu induk lembu,” katanya.
Beliau berkata, terdapat juga skim ternakan bagi pengusaha lembu tenusu dan pedaging, dengan pembekalan ternakan bergantung kepada saiz kandang serta keluasan tanah yang dimiliki.
Katanya, bagi lembu tenusu yang kebanyakannya diternak secara feedlot, penternak perlu mempunyai rumput yang ditanam seperti napier untuk membekalkan makanan kepada ternakan.
Pada masa sama, beliau menegaskan ilmu pengetahuan penting sebelum seseorang diberikan ternakan.
“Saya bermula dengan belajar. Kalau kita bagi lembu, bagi kambing tetapi tidak ada ilmu, lama-lama kambing yang kita makan pula.
“Kita bagi ilmu. Contohnya hari ini, daripada pagi sampai ke petang, ada penternak kita yang berjaya. Saya sendiri belajar daripada mereka,” katanya.
Jamawi berkata, kehadiran penternak berjaya pada sambutan 50 tahun DVS Sabah juga boleh menjadi inspirasi kepada golongan muda bahawa industri ternakan mampu menjadi sumber pendapatan.
Beliau berkata, DVS turut menyediakan latihan di peringkat daerah mengenai kaedah menternak lembu dan ternakan lain kepada mereka yang berminat.
Katanya, program berkenaan dilaksanakan setiap tahun dan bergantung kepada peruntukan yang diterima daripada Kerajaan Persekutuan.
Jamawi berkata, Sabah turut mempunyai kerbau yang diternak DVS, termasuk di Telupid, selain sumber benih ternakan yang berkualiti.
Beliau berharap DVS Sabah akan terus berkembang dan memberikan perkhidmatan terbaik kepada semua penternak di negeri ini.
Mengenai keadaan sekiranya ternakan yang diberikan melalui skim deposit itu mati akibat sebab semula jadi, Jamawi berkata, terdapat prosedur tertentu bagi menanganinya.
Katanya, jika kematian disahkan berpunca daripada sebab semula jadi dan penternak masih berminat meneruskan ternakan, penggantian lembu boleh diberikan pada tahun berikutnya mengikut prosedur ditetapkan.
Beliau berkata, pendekatan pembangunan ternakan itu bukan sahaja bertujuan meningkatkan pengeluaran dan kualiti daging, tetapi turut memacu ekonomi pertanian serta membantu memperkukuh dasar makanan Sabah.
Hadir sama Pembantu Menteri, Datuk Haji Ruslan Muharam dan Pengarah Jabatan Perkhidmatan Veteriner Sabah (DVS) Dr. Zul Bahar Abdul Rashid.
